Meni

UZEĆEMO VAM SVE I POSTAVITI SVE, NA REČ TI VERUJEM

Rad izveden za izložbu Premalo i prekasno, Sizife znamo li se?, organizovanu u sklopu internacionalnog kustoskog kursa Šta kustosiranje može/treba da bude?, od strane učesnica kursa/kustoskinja: Karen Vestergaard, Ruri Kawanami, Jovane Vasić, Sonje Vrkatić, Kirile Cvetkovska, Vere Zalutskaya i Ivane Čavić. Razmatrajući svet umetnosti “punog networking-a, klišea i strategija, u društvu koje profitira od straha, beznađa i nesigurnosti”, „okupirale“ su kafanu “Treći Raj”, kao izumiruće mesto otvorene, iskrene razmene ramišljanja i emocija.

Uzećemo Vam sve i postaviti sve, na reč ti verujem je prostorna intervencija, realizovana putem opisa, legendi, svih predmeta izloženih u kafani Treći Raj u Beogradu. Opisi predmeta su izjave vlasnice kafane Lidije Petković i njenog sina Vladimira, date u intervjuu. Iskazi nisu prepravljani. Ne postoji namera prezentovanja istorijskih činjenica. Ovi stejtmenti otkrivaju na koji način lični narativi, kako posetilaca tako i vlasnika, koji reflektuju želje, razmišljanja i političke stavove, su uslovljeni i deo su vladajuće politike, materijalizovani u svakodnevnim objektima. Smenom politika, prostor i objekti u njemu su oblikovani.

KAFANA Treći Raj

Beograd, Novembar 2018.

- LEGENDE / OPISI -

NATPIS NA ULAZU

Građevinski objekat je podignut 1920. godine u sklopu kompleksa proizvodnih jedinica namenjenih preradi drveta, sa izlazima na dve paralelne ulice. Nakon završetka Drugog svetkog rata 1945. godine kompleks biva nacionalizovan i prenamenjen u stambene objekte. Od 1968. do 1982. godine objekat se koristi kao lokal za obradu gornjeg dela cipela. Godine 1982. prenamenjuje se u kafanu, koja prvo nosi naziv Hambino, a zatim od 2001. godine dobija naziv Treći raj.

„Ova kafana ne predstavlja ništa drugo sem komšijsko, prijateljsko druženje. Ona, kao takva, se održala 40 godina uz teže ili lakše borbe, ali se održala.“ (Vladimir Savić Vladica, 2018)

Gosti kafane bili su: Žarko Laušević (glumac), Boris Milivojević (glumac), Branislav Ciga Milenković (glumac), Petar Kralj (glumac), Zoran Radmilović (glumac), Dragan Nikolić (glumac), Ivan Šebalj (glumac), Milenko Žumborski (pesnik), Aki Rahimovski (muzičar), Ratko Tankosić (glumac), Branislav Ciga Jerinić (glumac), Dušan Prelević (muzičar i pisac), Jovan Maljokovič (muzičar), Nebojša Mitrić (vajar), Petar Banićević (glumac), Danilo Bugarski (novinar) i mnoge druge poznate ličnosti.

OGLEDALO

_postavljeno između 1988. i 1990. godine.

Na centralnoj površini ogledala se nalazilo ćirilično slovo H (Х), koje je predstavljalo simbol i početno slovo nekadašnjeg naziva kafane Hambino u periodu od 1982. do 2001. godine. Kafana se u tom periodu bavila i prodajom hamburgera, po čemu je nosila naziv. Nakon promene ugostiteljskih usluga i naziva kafane u Treći raj 2001. godine, slovo H je izbrisano.

KALENDAR

Kalendar trenutno vladajuće Srpske napredne stranke je poklon komšije Zokija, bivšeg policajca, koji je doneo kalendar radi promovisanja stranke. Kalendar je ostavljen na pultu, jer nisu imali prilike da ga zamene za drugi.

UMETNIČKO DELO

Umetničko delo je rad Vladimira Savića. Napravljeno je dok je bio u alkoholisanom stanju i izraz je intimne pobude. „Samo ja znam šta to predstavlja. Težina koju nosim. Sto puteva nijedan pravi.“ (Vladimir Savić Vladica, 2018)

LAMPA

_postavljena 2017. godine

Abažur za lampu napravio je Vladimir od plute. Od istog materijala su i detalji na zidovima, koje je postavio sa namerom da uokviri površine na zidovima.

FOTOGRAFIJE

_odabir fotografija je izvršio Vladimir, sin vlasnice kafane Lidije Petković

„Fotografije su okačene iz prostog razloga da se setimo ko smo, ko su naši stari, kako se nekada živelo, da se ne zaboravi kako je Beograd nekada izgledao, a kakav su svinjac sada napravili od našeg lepog grada. ... Shvatio sam da sve manje ima ljudi koji drže do sebe. Ljudi gube identitet uklapajući se u neku sredinu, koja ni njima samima ne prija i oni se tu gube.“ (Vladimir Savić Vladica, 2018)

Fotografija mosta kralja Aleksandra

Most je podignut 1934. godine preko reke Save. Srušen je tokom Drugog Svetkog rata 1941. godine. Na njegovom mestu se danas nalazi Brankov most.

Fotografija Ruzveltove ulice

Fotografija Ruzveltove ulice, ranije Novogrobljanske, nastala je okvirno 1919. godine, posle Prvog svetskog rata. Prikazuje momenat postavljanja bandera i telefonskih žica duž ulice.

Fotografija lokala 1909. godine

Na fotografiji Prištinske ulice, danas ulice Cara Nikolaja II, prikazan je krojački lokal, danas lokal kafane Treći raj. Fotografija je nastala u periodu pre Prvog svetskog rata 1909. godine, kada je započeto naseljavanje ovog dela grada i formiranje lanca trgovinskih radnji.

Fotografija Vozarevog krsta

Fotografija Vozarevog krsta, jednog od prvih javnih spomenika u Beogradu, je napravljena 1909.godine, kada je nastala i fotografija lokala kafane. Fotografisane iste godine, ove dve fotografije su sa razlogom postavljene jedna u blizini druge kako bi se naglasila razlika između kaldrme Prištinske ulice i zemljane površine oko Vozarevog krsta, iako ih deli samo 500 metara.

Fotografija Bajlonijeve pijace

Bajlonijeva pijaca fotografisana 1919. godine kada je istovremeno bila i stočna pijaca.

Fotografija Đeram pijace

Fotografija iz 1919. godine prikazuje veliku posećenost Đeram pijace.

TELEVIZOR

Televizor datira iz 1989. godine i sa namerom nije menjan, jer podseća na bolja vremena u kojima su živeli gosti kafane. Takođe, kako napominje Lidija, većinom vremena gosti slušaju muziku, te za novim televizorom nema ni potrebe.

MALI PANO

Godinama su prijatelji kafane slali razglednice i pozdrave sa raznih mesta na kojima su boravili, iz Egipta, Grčke, Pariza, zbog čega pano ima emotivnu vrednost za Lidiju i Vladimira Savića.

„U gornjem levom uglu je karikatura predsednika Vučića, koji nezadrživo srlja u progres. Moja majka i većina gostiju kafane, to smatra buntom. Oslikava problem naše zemlje, kako opstajemo i kako se borimo za taj hleb sa sedam kora.“ (Vladimir Savić Vladica, 2018)

MOLITVENIK

„Molitvenik sa fotografijom druga Josipa Broza Tita i značkama dosta govori o ljudima koji svakodnevno svraćaju u kafanu. Šezdesetog su godišta i stariji. Verovali su u tu ideju. On predstavlja politički stav većine ljudi koji sede u kafani.“ (Vladimir Savić Vladica, 2018)

10 DINARA

Novčanica od 10 dinara je prvi bakšiš Lidije Petković, nakon što je postala vlasnica kafane 2016. godine.

REGISTARSKA TABLICA NA VRATIMA KLOZETA

„Drugar mi je doneo više registarskih tablica. Namerno sam izabrao Kaliforniju. Ispričaću vic. Dogodi se u Kaliforniji ubistvo, crnac sa četrdeset prostrelnih rana leži u nekom kanalu. Izlazi šerif na uviđaj, pogleda, skine svoj jenkijevski šešir i kaže : „Ovo je najteži oblik samoubistva koje sam ikada video u svom životu.“ Iz tog razloga Kalifornija. Najviše bih voleo da piškim, da se olakšam u Kaliforniji. To je moja baza, čim uđem u WC, teleportujem se u Kaliforniju i tu piškim.“ (Vladimir Savić Vladica, 2018)

ROL VRATA

Rol vrata su postavljena 2001. godine po naredbi i instrukcijama inspektora, u skladu sa novodonetim zakonom koji nalaže odvajanje prostora wc šolje od lavaboa. Funkcija ovih vrata je besmislena, jer ukoliko se zatvore, korisnik toaleta nema dovoljno prostora nad lavaboom da opere ruke, zbog čega naredni inspektor predlaže nadogradnju dodatnog toaleta. Zbog ove prepreke kafana Hambino je bila prinuđena da menja svoje usluge.

KOLAŽI

Kolaži su poklon umetnika Ace Mitića zvanog Šama, čestog gosta kafane, i prikazuju šumu u jesen, proleće i zimu. Nemaju veći značaj, sem dekorativnog.

KOLAŽI

Kolaži su poklon umetnika Ace Mitića zvanog Šama, čestog gosta kafane, i prikazuju šumu u jesen, proleće i zimu. Nemaju veći značaj, sem dekorativnog.

RAZVODNA TABLA

Tabla sa osiguračima na licnu, sa namerom nije menjana kako bi podsećala na neka bolja vremena u kojima su živeli gosti kafane.

PRAZAN ZID

Zid nije popunjen jer Vladimir želi da ga oslika.

KOLAŽI

Kolaži su poklon umetnika Ace Mitića zvanog Šama, čestog gosta kafane, i prikazuju šumu u jesen, proleće i zimu. Nemaju veći značaj, sem dekorativnog.

KIŠOBRAN

Kišobran je postavio Vladimir na molbu svoje majke Lidije, koji ga je dobila na poklon od čistača koji svakodnevno čisti ulicu. Kišobran služi kao abažur sijalice, ali i zaklanja otvor od odžaka, jer se na ovom mestu nalazio roštilj za pripremu hrane, koji je promenom ugostiteljskih usluga uklonjen.

GREDA

Gredu je postavio jedan od bivših radnika kafane, kako bi podupro prvu krovnu gredu, jer je u alkohoisanim stanjima mislio da krov pada.

KARATAVAN

Konstrukcija karatavana, drvene grede između kojih se postavljala trska i blato radi toplotne izolacije, podupire krov građevinskog objekta od njegovog podizanja 1920. godine.

STOLICE

Nakon zatvaranja gostionice Mlava, koja se nalazi u neposrednoj blizini kafane Treći raj, vlasnik je ponudio Lidiji otkup stolica iz gostionice, što je ona zdušno prihvatila.

ZID

Zid je podignut 1982. godine kada objekat biva prenamenjen u kafanu pod nazivom Hambino. Na ovom mestu je stajao izlog lokala, koji se bavio izradom gornjeg dela cipela. Lokal sa ovom namenom je iznamljivan od 1968. godine, kada Mihajlo, deda Vladimira Savića, pokreće spor protiv države, kojim objekat vraća iz nacionalizacije i daje ga u zakup. Ostali stanari zadržavaju pravo zaštićenih podstanara i za simboličnu mesečnu nadoknadu ostaju u stanovima.